{"id":57,"date":"2022-07-12T21:48:47","date_gmt":"2022-07-12T21:48:47","guid":{"rendered":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2022\/?page_id=57"},"modified":"2022-07-12T21:48:47","modified_gmt":"2022-07-12T21:48:47","slug":"ozgur-yazilim-felsefesi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/hakkinda\/ozgur-yazilim-felsefesi\/","title":{"rendered":"\u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Felsefesi"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m felsefesi, \u00fcretmeyi ve payla\u015fmay\u0131 temel alan bir bili\u015fim felsefesidir. Felsefenin temelinde bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda izlenen y\u00f6ntemin topluma kazand\u0131rd\u0131klar\u0131 yatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim adamlar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 t\u00fcm detaylar\u0131 ile a\u00e7\u0131klayan makaleler yazar ve bu makaleleri yay\u0131nlar yolu ile kamu ile payla\u015f\u0131r. Bu payla\u015f\u0131mc\u0131 bilimsel ara\u015ft\u0131rma modeli h\u0131zl\u0131 bir toplumsal geli\u015fim s\u00fcrecine imkan vermektedir; yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n t\u00fcm\u00fc, daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalarda edinilen bilgi ve deneyimi daha ileri bir noktaya ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu bi\u00e7imde payla\u015f\u0131mc\u0131 bir yol izlenmemi\u015f olsayd\u0131 bug\u00fcn medeniyetimizin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktaya varmak i\u00e7in \u00e7ok daha fazla zamana ihtiyac\u0131m\u0131z olabilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m (<em>ing. free software<\/em>) felsefesi bu payla\u015f\u0131mc\u0131 modeli bilgisayar yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00fcretimine uygulamay\u0131 hedefler. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m felsefesinin babas\u0131 olan Richard M. Stallman\u2019\u0131n, tekelle\u015fmeye ve bilimsel geli\u015fmenin h\u0131z\u0131n\u0131 kesmeye izin veren yaz\u0131l\u0131m \u00fcretim modeline kar\u015f\u0131 durmak \u00fczere bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015f ve bu modelin medeniyetimizin geli\u015fimine vurdu\u011fu sekteye dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Stallman\u2019\u0131n kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 modelde, farkl\u0131 ve \u00f6zel bir kelime i\u015flemciye ihtiyac\u0131n\u0131z oldu\u011funda ya ba\u015ftan kendiniz haz\u0131rlamal\u0131 ya da mevcut yaz\u0131l\u0131mlardan birisinin \u00fcreticisine iste\u011finizi tarif edip bu de\u011fi\u015fikli\u011fi yapt\u0131rtmal\u0131s\u0131n\u0131z. B\u00fcy\u00fck ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m \u00fcreticisi bu iste\u011finizi tek bir potansiyel m\u00fc\u015fteri oldu\u011funuz i\u00e7in kabul etmeyecektir. Bu durumda ba\u015ftan ba\u015flayarak \u201ctekerle\u011fi yeniden icat etmek\u201d d\u0131\u015f\u0131nda bir alternatifiniz kalmayacakt\u0131r ki bu ger\u00e7ekten de \u00e7ok verimsiz bir \u00fcretim bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m modeli, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n yaln\u0131zca o anda ona \u201cbi\u00e7im\u201d verenlerin hayal g\u00fc\u00e7leri ve beklentileri ile k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu alabildi\u011fine \u00f6zg\u00fcr bir model sunar. Payla\u015f\u0131m esas\u0131na dayal\u0131 bu modelde, herkes \u00fcretti\u011fi yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kaynak kodlar\u0131 (yaz\u0131l\u0131mda de\u011fi\u015fiklikler yapmak i\u00e7in gereken ilk form) ile birlikte s\u0131n\u0131rs\u0131z bir bi\u00e7imde payla\u015f\u0131r ve yenilikler bu payla\u015f\u0131m sayesinde bir \u00f6nceki \u00fcreticinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na eklemeler yap\u0131larak kolayca ve k\u0131sa s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m felsefesi, yaz\u0131l\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131n\u0131 g\u00fcder. Yaz\u0131l\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131l\u0131m \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr ve dileyen bu yaz\u0131l\u0131m\u0131 diledi\u011fi bi\u00e7ime \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede getirip ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 daha etkin bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131layabilir. Bu bi\u00e7imde yaz\u0131l\u0131m \u00fcretiminin ve payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n topluma nas\u0131l bir katk\u0131 verece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r; ihtiya\u00e7lar\u0131 daha etkin bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131layan yaz\u0131l\u0131m \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrelerde geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00dcretici ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m tekelcili\u011fi \u00f6nlenecek, yeni i\u015f modelleri \u00e7er\u00e7evesinde yaz\u0131l\u0131mdan gelir elde etmek yine de m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m felsefesi, \u00fcretmeyi ve payla\u015fmay\u0131 temel alan bir bili\u015fim felsefesidir. Felsefenin temelinde bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda izlenen y\u00f6ntemin topluma kazand\u0131rd\u0131klar\u0131 yatmaktad\u0131r. Bilim adamlar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 t\u00fcm detaylar\u0131 ile a\u00e7\u0131klayan makaleler yazar ve bu makaleleri yay\u0131nlar yolu ile kamu ile payla\u015f\u0131r. Bu payla\u015f\u0131mc\u0131 bilimsel ara\u015ft\u0131rma modeli h\u0131zl\u0131 bir toplumsal geli\u015fim s\u00fcrecine imkan vermektedir; yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n t\u00fcm\u00fc, daha \u00f6nceki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":61,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-57","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/57","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/57\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/61"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamp.linux.org.tr\/2023-kis\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}